Hooch Boulandt en Singhelschild

In 1966 ging het stationsgebied op de schop, in 1973 werd Hoog Catharijne geopend. Een deel van de Catharijnesingel werd gedempt, het afgesloten gedeelte van de singel werd passantenhaven. En er moest langzamerhand dringend iets gebeuren met het Academisch Ziekenhuis. In 1977 werd besloten, dat er een nieuw Universitair Medisch Centrum zou worden gebouwd op de Uithof. De verhuizing vond plaats in 1989. De oude gebouwen werden afgebroken op drie na: aan de Catharijnesingel het Hoofdgebouw en het Zusterhuis, aan de Nicolaas Beetsstraat de Kliniek voor Psychiatrie, Neurologie en Neurochirurgie. Zij zijn van binnen verbouwd tot appartementen. De woonhuizen tussen de Catharijnesingel en de Justus van Effenstraat zijn blijven staan. Verder is op het oude AZU-terrein tussen 1989 en 1993 een geheel nieuwe woonwijk verrezen, met kantoren langs het spoor als buffer en geluidswal.

Als laatste is het Pathologisch Instituut afgebroken. De 200 jaar oude verzameling preparaten van professor Bleuland en professor Suerman is in het nieuwe Universiteits Museum ondergebracht. Op de lege plaats die door het Pathologisch Instituut was achtergelaten is het appartementencomplex “Singhelschild” gebouwd. Daarmee was in 1997 de nieuwbouw op de plaats van het AZU voltooid. In hetzelfde jaar is de Sint-Martinusbrug van architect Wiek Röling in gebruik genomen.

Ook daarna zijn de ontwikkelingen in dit deel van Utrecht verder gegaan. In 1999 is in de gerestaureerde gebouwen van het Duitse Huis het Grand Hotel Karel V gevestigd. In 2000 is op het Vrouwe-Justitiaplein het nieuwe Gerechtsgebouw gereed gekomen, met gebruikmaking van de gebouwen van het Scheikundig Laboratorium en de Gemeentelijke HBS aan de Catharijnesingel.

Het gebied tussen Catharijnesingel en spoorweg dat begrensd wordt door het Moreelsepark en de Vaartsestraat heet tegenwoordig officieel “Hooch Boulandt”. Bij het busbedrijf schrijft men “hoogh” met gh en zegt met deftig “bouland” op zijn Frans met een oe. Maar er is geen woord Frans bij. De naam is afkomstig van de kaart die landmeter Hendrik Verstralen in 1629 heeft gemaakt toen er rondom Utrecht nieuwe vestingwerken moesten worden aangelegd. Hij is afgedrukt in de Historische Atlas van de stad Utrecht van Renes uit 2005. Het woord geeft aan waar hoger gelegen bouwland is, omdat men daar bij de aanleg van vestingwerken rekening mee moest houden. Maar het was niet de naam van dit bepaalde gebied: de kaart geeft behalve het gebied ten westen van de Catharijnesingel nog acht andere plaatsen rondom Utrecht aan waar “hooch boulandt” was, naast enige waar “leech weylandt” wordt genoteerd (denk ook aan De Hoge Weide en De Lage Weide).

Toen het voormalig eerste hoofdgebouw van het stadsziekenhuis aan de singel in 1990 tot chique appartementen was verbouwd, heeft men het de naam “Enghelenschild” gegeven. In de gevel is namelijk boven de klok het wapenschild van de gemeente Utrecht afgebeeld, dat door twee engelen wordt vastgehouden. Het complex ernaast heeft men “Buytenschild” genoemd. Zo zullen naar analogie ook namen als “Zwaanschild”, “Leeuwschild”, Croonschild en “Singhelschild” zijn bedacht. Die namen zijn dus niet zo oud als de archaïsche spelling suggereert.

© Philip Holt